Bangka yavaş lorisi (Nycticebus bancanus), Endonezya'nın Bangka Adası'nda yaşayan, geceleri aktif olan ve ağaçlarda hayatını sürdüren bir primat türü. Büyük, yuvarlak gözleri karanlıkta görmesine yardımcı olurken yavaş hareketleri sayesinde ağaç dalları arasında fark edilmeden ilerleyebiliyor. İlk kez 1906 yılında bilimsel olarak tanımlanan tür, 2013'te ayrı bir tür olarak kabul edildi. Ancak bilimsel kayıtlardaki son tarihsel bulguların 1930'ların sonlarına dayanması, hayvanın neslinin tükenmiş olabileceği yönündeki endişeleri artırdı. Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN), 2020 yılında Bangka yavaş lorisini kritik tehlike altında olarak sınıflandırdı ve türün muhtemelen soyu tükenmiş olabileceğini belirtti. YEREL HALK SAYESİNDE YENİDEN GÜNDEME GELDİ Bangka yavaş lorisinin bilimsel kayıtlarda uzun süre görülmemesi, adada yaşayan insanların bu hayvanla hiç karşılaşmadığı anlamına gelmiyordu. Yerel halk, bahçelerde, yol kenarlarında ve elektrik hatlarında gördüğü lorisleri yardım için Alobi Yaban Hayatı Kurtarma Merkezi'ne bildirmeye devam etti. Merkezin 2015-2025 yılları arasında 90'dan fazla Bangka yavaş lorisini kurtardığı, bunlardan 86'sını uygun ormanlık alanlara geri bıraktığı belirtildi. Yıllar boyunca tutulan bu kayıtlar, araştırmacıların türün varlığını yeniden bilimsel literatüre taşımasını sağladı. Elde edilen bulgular, Ekim 2026'da Spixiana dergisinde yayımlanan bir araştırmayla duyuruldu. ZEHİRLİ ISIRIĞIYLA DİKKAT ÇEKİYOR Bangka yavaş lorisinin en sıra dışı özelliklerinden biri, ait olduğu yavaş loris grubunun zehirli olması. Yavaş lorisler, zehir üretebilen tek primatlar olarak biliniyor. Hayvanlar, üst kollarının iç kısmında bulunan özel bir bezden salgılanan sıvıyı yalayarak tükürükleriyle karıştırıyor. Tehdit altında hissettiklerinde bu karışımı ısırıkları aracılığıyla karşı tarafa aktarabiliyor. Zehirli salgı şiddetli ağrıya ve şişmeye neden olabiliyor. İnsanlarda nadiren yaşamı tehdit edebilen ciddi alerjik reaksiyonlar da görülebiliyor. Bu nedenle sevimli görünümlerine rağmen yavaş lorislere dokunulmaması ve evcil hayvan olarak beslenmemesi gerekiyor. YAŞAM ALANLARI GİDEREK DARALIYOR Bangka yavaş lorisinin yeniden keşfedilmesi, türün tehlikeden kurtulduğu anlamına gelmiyor. Adadaki ormanların yasa dışı kalay madenciliği ve palmiye yağı üretimi için temizlenmesi, hayvanların doğal yaşam alanlarını daraltıyor. Yolların ve yerleşim alanlarının genişlemesi de lorislerin insanlarla daha sık karşılaşmasına neden oluyor. Elektrik hatları hayvanlar için yaralanma riski oluştururken yasa dışı evcil hayvan ticareti de tür üzerindeki baskıyı artırıyor. Araştırmacılar, Bangka yavaş lorisinin adadaki dağılımını ve popülasyon büyüklüğünü belirlemek için daha kapsamlı saha çalışmalarına ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor. Kurtarılan hayvanların doğal yaşam alanlarına bırakılması önemli bir adım olsa da uzun vadeli izleme çalışmalarının ve ormanların korunmasının sürdürülmesi gerekiyor.