6,5 milyon nüfuslu Sırbistan’da pazar günü yapılan erken genel seçimleri parlamento dışından gelen Öğrenciler Listesi’nin açık arayla kazanması dünya genelinde geniş yankı yarattı. Avrupa’nın da yakından takip ettiği Sırbistan seçimlerinin sonucu, son birkaç yıldır gençlik içerisinde yerleşik düzen partilerine tepkinin, sonuç alıcı en güçlü örneklerinden biri olarak görülebilir. 2024’te üniversite öğrencileri, ülkenin ikinci büyük kenti Novi Sad’da 16 kişinin hayatının kaybettiği tren istasyonunun duvarının çökmesi olayına tepki üzerinden bir araya geldi. Öğrenciler ülkedeki yolsuzluk, rüşvet ve adam kayırmayı temsil eden Devlet Başkanı Alexander Vucic ve Sırbistan İlerleme Partisine tepki üzerinden mücadeleyi gençlik içerinde örgütlediler ve ülkedeki otoriter rejimle hesaplaşmaya girerek, değişmesini talep ettiler. Vucic’in planı elinde patladı Vucic’in muhalefeti hazırlıksız yakalamak için eylül ayında ilan ettiği erken seçimlere 'Öğrenciler Listesi' adı altında giren sokak hareketin bütün bileşenleri ezici bir başarı elde etti. Son verilere göre Öğrenciler Listesi oyların yüzde 52’sini alarak açık bir şekilde zaferini ilan ederken, Vucic’in liderliğinde kurulan 'Birleşik Sırbistan' ittifakı ancak yüzde 39 oy alabildi. Parlamentodaki diğer düzen partileri parlamento dışında kaldı. Bu partilerin bir kısmı Öğrenci Listesi lehine yarıştan çekilmişti. 250 sandalyeli Sırbistan parlamentosunda Öğrenci Listesi’nden 139, Vucic’in listesinden 104 milletvekili seçildi. Geriye kalan 7 milletvekili azınlıkları temsil edecek. Katılım 11 puan arttı Bu sarsıcı sonucun başlıca nedeni parlamento dışında, sokakta oluşan toplumsal hareketin taleplerinin halk arasında karşılık bulması olurken, diğeri de seçimlere katılımdaki artış oldu. 2023 seçimlerinde yüzde 59 olan katılım oranı, hafta sonu son 30 yıl içindeki rekor düzey olan yüzde 70’e çıktı. Düzen partilerinden kesilen umut, düzenin dışından gelen, tanınmış simaları bulunmayan, geleneksel partilere benzemeyen Öğrenciler Listesi’nde güçlü bir umuda dönüştü. Alman basınında yer alan bilgilere göre listenin adı her ne kadar 'Öğrenciler Listesi' olsa da milletvekili adayları öğrencilerden oluşmuyor. Liste ağırlıklı olarak öğretim üyeleri, doktorlar ve sanatçılardan oluşuyor. “Sırbistan mı mafya mı?” sorusu üzerinden seçim kampanyası sürdüren Öğrenciler Listesi’nin 11 maddelik seçim programı, temelde 'devrim'i değil 'sosyal-hukuk devleti'ni hedefliyor. Yargıda reformların yapılması, medya üzerindeki baskılara son verilmesi gibi demokratik taleplerin yanı sıra son yıllarda Avrupa’nın en önemli sorunlarından biri olan fahiş kiralar konusunda uygun fiyatlı konut sözü veriliyor. Benzer şekilde sağlık, eğitim, çalışma yaşamı ve temel gıdalar konusunda halkın acil sorunlarının çözüleceği vadediliyor. Talepler bu bakımdan sokaktaki muhalefetin birleştirici öncelikleri olarak görülüyor. Başarının arkasında halkın can alıcı sorunlarına kısa ve net çözümlerin sunulması olduğu belirtiliyor. Vucic başta olmak üzere düzenin diğer temsilcilerinin rüşvet, yolsuzluk ve baskı politikalarının parçası olması, başta gençlik olmak üzere bütün kesimlerde biriken tepkilerin birleştiği bir alan olarak görüldü. Yerleşik partilerdeki çözülme, partilerüstü ve bağımsız görünen Öğrenciler Listesi’ni geniş kitleler arasında çekici hale getirdi. Bu nedenle Sırbistan halkı, parlamento dışından gelen listenin vadettiklerini yerine getirmesi için açık bir kredi vermiş görünüyor. Söylediklerini yerine getirmediği takdirde parçalı olan gücünü korumasının fazla uzun olmayacağı bugünden söylenebilir. Vaatlerini yerine getirme yönünde adımlar attığı takdirde ise, Balkanlar'dan başlayarak, uzunca bir süredir sosyal devletin tasfiyesi yönünde dayatılan neoliberal politikalar kısmen püskürtülebilir. Dış politikada rota belirsiz Öğrenciler Listesi’nin en belirsiz yönlerinden birisi nasıl bir dış politika izleyeceği. 2014’ten bu yana AB aday ülkeleri arasında yer alan Sırbistan, geride bıraktığımız dönemde Vucic hükümetleri tarafından Rusya ve Çin ile yakın ilişkiler de kurdu. AB’nin Ukrayna savaşı nedeniyle aldığı yaptırım kararlarına uymadı. Ülkenin zengin lityum yataklarının Çin’e açılması için de önemli adımlar atıldı. Buna karşı çıkan köylü hareketinin temsilcileri de Öğrenciler Listesi’nde yer alıyor. Öğrenciler Listesi’nin doğrudan AB ya da ABD tarafından desteklendiğinde dair de çok fazla veri bulunmuyor. Ancak özellikle AB, seçimlerden sonra oluşan yeni durumu AB’ye uyum reformlarının hızlandırılması için kullanma niyetinde. Vucic döneminde aday üyelik süreci başlamasına rağmen bir ilerlemenin olmadığını ifade eden AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, sosyal medya hesabı üzerinden AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ile birlikte, “Hukukun üstünlüğü, basın özgürlüğü, yolsuzlukla mücadele ve demokratik kurumların güçlendirilmesi alanlarındaki reformları desteklemeye ve Sırbistan’ın Avrupa Birliği’ne katılım sürecini ilerletmek için birlikte çalışmaya hazırız” mesajını paylaştı. AB Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos da “AB’ye açılan kapı açık ve bu yolda birlikte ilerlemeye hazırız” dedi. Açıklamalar, AB’nin Sırbistan’ın yeni siyasi gücü Öğrenciler Listesi ile birlikte çalışmaya hazır olduğunu gösteriyor. Öğrenciler Listesi’nin başı adayı Prof. İlya Srdanoviç, dış politikayla ilgili sorunları çoğunlukla seçimlerden sonraya bıraktı. 11 maddelik talepler listesinde yer alanlar AB ile ilişkilerin hızlandırılmasına kapıyı açıyor. Ancak, Rusya ve Çin’in Sırbistan’ın daha fazla AB’ye yanaşmasına karşı hamleler yapacağı da bugünden söylenebilir. Henüz bir sadece bir cephe özelliği taşıyan Öğrenciler Listesi’nin iktidarla birlikte partileşme konusunda nasıl yol alacağı ise yakında görülecektir. Evrensel'e Abone Ol 31 yıldır emeğin sesi olan Evrensel, gücünü sadece okurlarından alıyor. Emeğin sesinin daha gür çıkması için sen de güç ver. 📰 E-Gazete Her gün basılı gazeteyi dijital olarak oku... 🔊 Sesli Yazılar Köşe yazılarımızı sesli olarak dinle... 🚫 Reklamsız Deneyim Reklamlara takılmadan sadece habere odaklan. Dijital Evrensel uygulamamız güncellendi İndir, Oku, Dinle... 📰 E-Gazete Her gün basılı gazeteyi dijital olarak oku... 🔊 Sesli Yazılar Köşe yazılarımızı sesli olarak dinle... 🔑 Şifresiz Giriş İmkanı E-posta adresinle şifresiz giriş yapabilirsin.