Anasayfa / Gündem Türkiye’nin deprem tehlikesi açısından en çok dikkat çeken İzmir, Kocaeli, Hatay, Sakarya ve Balıkesir gibi illeri öne çıkarken, uzmanlar resmi bir ilk beş sıralamasının olmadığını belirtiyor. Öte yandan, aktif fay hatlarından uzak konumlarıyla dikkat çeken Konya, Karaman, Mardin ve Şanlıurfa gibi şehirler ise deprem riskinin görece düşük olduğu iller arasında yer alıyor. Türkiye, coğrafi konumu ve jeolojik yapısı gereği dünyanın en aktif tektonik kuşaklarından birinde yer almaktadır. Ülke genelinde deprem tehlikesi; diri fay hatlarının konumu, levha hareketleri ve yerel zemin koşullarına bağlı olarak şehirden şehre büyük değişiklikler göstermektedir. Uzmanların yaptığı son değerlendirmeler ve hazırlanan güncel haritalar ışığında, sismik hareketlilik açısından yakından takip edilen iller ile deprem tehlikesinin görece daha düşük olduğu bölgeler yeniden masaya yatırıldı. Deprem Tehlikesi Bakımından Öne Çıkan 5 Şehir Türkiye'de aktif fay sistemlerinin yakınında bulunmaları ve geçmişte yaşadıkları yıkıcı sarsıntılar nedeniyle İzmir , Kocaeli , Hatay , Sakarya ve Balıkesir illeri deprem tehlikesi en çok konuşulan yerleşim yerleri arasında bulunmaktadır. Ancak uzmanlar, bu şehirleri kesin olarak Türkiye'nin deprem riski en yüksek ilk beşi olarak sıralayan resmî ve bilimsel nitelikte bir listenin bulunmadığının altını çizmektedir. Bu illerde risk analizi yapılırken yalnızca fay hatlarına olan uzaklık değil, yerel zemin özellikleri ve yapı stokunun kalitesi de büyük önem taşımaktadır. Haber görseli Batı Anadolu'daki aktif fay sistemlerinin etkisi altında bulunan İzmir , kent ve çevresindeki tektonik hareketlilik nedeniyle yakından izlenmektedir. Özellikle gevşek zeminlerin bulunduğu alanlarda deprem dalgalarının etkisi farklılaşabildiği için İzmir'de binaların mühendislik özellikleri titizlikle incelenmelidir. Marmara bölgesinde yer alan Kocaeli ve Sakarya ise Kuzey Anadolu Fay Zonu ile doğrudan ilişkilidir. 1999 yılında meydana gelen büyük depremler, bu bölgedeki yapı güvenliğinin ve afet hazırlığının ne denli hayati olduğunu kanıtlamıştır. Kocaeli'de yoğun sanayi tesisleri ve kritik altyapı unsurları bulunurken, Sakarya'da zemin özellikleri olası hasar boyutunu etkileyen ana unsurlar arasında yer almaktadır. Doğu Anadolu Fay Zonu'nun etkisi altında bulunan Hatay , 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerde ağır yıkım yaşanmasıyla hafızalara kazınmıştır. Bu büyük felaket, bölgede güvenli yapılaşmanın ve zemin etütlerinin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gözler önüne sermiştir. Benzer şekilde Batı Anadolu'daki hareketli fay sistemlerinin kıskacında yer alan Balıkesir ve çevresinde de tüm ilçelerin aynı risk düzeyinde olmadığını, mahalle ve bina ölçeğinde incelemeler yapılması gerektiğini uzmanlar sıklıkla vurgulamaktadır. Dünya Genelinde ve Türkiye'de Sismik Açıdan Sakin Bölgeler Yeryüzünde milyonlarca yıldır büyük ölçüde jeolojik kararlılığını koruyan geniş anakaya kütleleri, deprem tehlikesinin en az olduğu bölgeleri oluşturmaktadır. Kanadalı ve İskandinav kalkanlarından Sibirya coğrafyasına kadar uzanan devasa alanlar sismik açıdan oldukça stabildir. Örneğin İsveç , Norveç , Finlandiya , İrlanda , Almanya ve Polonya gibi ülkeler aktif levha sınırlarından uzaklıklarıyla bilinir. Benzer şekilde Brezilya doğusundaki durağan kalkan yapısıyla, Avustralya ise levha sınırında yer almaması nedeniyle deprem tehlikesinin en düşük olduğu coğrafyalar arasındadır. Afrika kıtasında ise Çad , Nijer , Burkina Faso ve Fildişi Sahili gibi ülkelerde aktif fay hatlarının etkisi neredeyse sıfıra yakındır. Türkiye'de ise Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) , Doğu Anadolu Fay Hattı (DAF) ve Batı Anadolu Fay Hattı (BAF) gibi dev sistemlerin etkisine rağmen, bazı bölgeler ana kırılma hatlarına uzak konumlarıyla sismik açıdan daha güvenli alanlar olarak değerlendirilmektedir. Bu iller arasında Konya Ovası ve çevresi, deprem hareketliliğinin en az görüldüğü alanların başında gelmektedir. Konya ile benzer jeolojik özelliklere sahip Karaman da sismik hareketliliğin en düşük olduğu iller arasında gösterilmektedir. Büyük fay sistemlerinden uzakta yer alan Niğde ve Aksaray , geçmişteki sismik faaliyetlerin oldukça sınırlı kalmasıyla dikkat çekerken; Kapadokya bölgesine ev sahipliği yapan Nevşehir de düşük sismik hareketliliğe sahip iller arasında yer almaktadır. Güneydoğu Anadolu bölgesinde ise Mardin , özellikle kent merkezi ve güney ilçelerindeki sağlam zemin yapısıyla öne çıkmaktadır. Şanlıurfa da kuzeybatı kesimleri dışarıda tutulduğunda, genel olarak daha düşük sismik tehlike barındıran alanlar içerisinde bulunmaktadır. Trakya bölgesinde ise Kırklareli ve Edirne 'nin bazı kesimleri ana fay hatlarına uzaklıklarıyla bilinmekle birlikte, doğuya doğru ilerledikçe riskin kademeli olarak arttığı belirtilmektedir. Deprem Riski Nasıl Öğrenilir ve Nelere Dikkat Edilmelidir? Vatandaşlar yaşadıkları bölgelerdeki deprem tehlikesini AFAD'ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası ve MTA'nın Türkiye Diri Fay Haritası üzerinden detaylı bir şekilde inceleyebilirler. Ancak uzmanlar, bu haritaların tek başına bir binanın depreme dayanıklı olup olmadığını göstermediğini önemle hatırlatmaktadır. Bir yapının olası bir depremde nasıl bir performans göstereceğini anlamak için binanın taşıyıcı sistemi, inşa edildiği yıl, kullanılan malzeme kalitesi ve zemin koşullarının uzman mühendisler tarafından yerinde incelenmesi şarttır. Sonuç olarak, şehir bazlı genel sıralamalardan ziyade, bireylerin yaşadığı binanın güvenliğine ve bulunduğu bölgenin zemin özelliklerine odaklanması hayat kurtarıcı bir öneme sahiptir.