Salvador Dali ’nin eriyen saatleri, düşlerinden çıkıp tuvale yerleşen figürleri, bilime ve geleceğe merakı... “Dali Cybernetics: Dehanın Zihnine Yolculuk”, sanatçının dünyasını bu kez duvarlara, zemine, sanal gerçeklik gözlüklerinin ardında uzanan mekânlara taşıyor. 22 Ekim’de İstanbul ’da ziyarete açılan sergi de tanıdık bir imza da var: Ara Güler. İBB Kültür AŞ bünyesindeki Dijital Deneyim Merkezi’nde hazırlanan İstanbul sunumu, Ara Güler’in 1971’de Dali ile görüşmeleri sırasında çektiği fotoğrafları da içeriyor. Ara Güler Müzesi Ara Güler Arşiv ve Araştırma Merkezi’nde korunan bu kareler, sanatçının yaşamına ve çalışma ortamına açılıyor. Serginin açılışında konuşma fırsatı bulduğumuz ve çalışmanın Sanat Yönetmenliğini yapan Jordi Sellas i Ferrés, İstanbul’un projeye katkısının fotoğraf seçkisinin ötesine geçtiğini söylüyor. Mesela etkileşimli ekranlar sergiye ilk kez İstanbul’da dahil edilmiş. Sellas, “Dali sergisinde yalnızca İstanbul’da bulunan bölümler var. Örneğin Ara Güler odası. Ayrıca sergiyi geliştirmek için İstanbul’daki ekiplerle özel olarak hazırlanan etkileşimli ekranlar bulunuyor” diyor. Jordi Sellas Bu yeniliklerin sonraki duraklara taşınması da mümkün. Sellas “Bazen böyle bir yenilikle karşılaşınca ‘Bunu koruyalım ve turneye de dahil edelim’ diyoruz.” ifadeleriyle serginin hala gelişerek ilerlediğini, bu ilerlemede İstanbul’un büyük etkisini vurguluyor. Dali Cybernetics’in hazırlığı yaklaşık iki yıl sürmüş. Barselona merkezli Layers of Reality ekibi, Gala-Salvador Dali Vakfı’yla birlikte sanatçının eserlerini, yazılarını ve söyleşilerini incelemiş. Sellas, bu araştırmanın amacını “Dali’nin teknoloji ve dijital sanatla kurduğu bağı gerçekten anlamak” sözleriyle açıklıyor. İlk kez 2022’de Barselona’da açılan sergi, İstanbul’dan önce 14 şehirde izleyiciyle buluştu. Sellas, dört yıldır süren yolculuk boyunca içeriği geliştirdiklerini belirtiyor: “İstanbul’da serginin en yeni versiyonu var. Buradaki etkileyici sürükleyici deneyim odası ve metaverse alanı sayesinde, bugüne kadarki en büyük prodüksiyonuyla sunuyoruz.” Bu üretimin arkasında 60 sanatçının çalıştığı bir stüdyo bulunuyor. Yılda iki yeni sergi hazırlayan Layers of Reality için Dali’nin ayrı bir yeri var. Sellas, sanatçıyla kurdukları yakınlığı ortak kültür üzerinden “Katalan bir sanatçı olarak resmettiği pek çok şeyin kökleri bizim kültürümüzde” sözleriyle anlatıyor. Serginin rotası da Dali’nin bu dünyasını farklı araçlarla anlatacak biçimde kurulmuş. Giriş bölümünde sanatçının bilimsel keşiflere, uzay araştırmalarına ve sibernetiğe ilgisi ele alınıyor. Sinema odasında, Jack Bond’un 1965 tarihli Dali in New York ile Albert ve David Maysles’ın 1966 tarihli Dali’s Fantastic Dream belgesellerinden yararlanılarak hazırlanan yaklaşık altı dakikalık film gösteriliyor. Sürükleyici Deneyim Odası’nda 30 adet 4K projeksiyon cihazıyla duvarlara ve zemine görüntüler yansıtılıyor. Sanal gerçeklik bölümünde 20 kişi aynı ortamda eş zamanlı hareket edebiliyor. Sürrealizm Bulvarı’nda ise ziyaretçiler, Dali’nin tasarımlarından esinlenen illüstrasyonları renklendirip dijital ortamda canlandırabiliyor. Empordà manzaraları ve Figueres’teki Dali Tiyatro-Müzesi’nin melek figürleri de bu bölüme eşlik ediyor. Sohbetimizde sıradaki projeleri sorduğumda Sellas, Frida Kahlo ’nun adını verdi. Frida Kahlo Corporation’la hazırladıkları serginin ABD, Meksika ve Güney Amerika’da gösterildiğini, Avrupa’ya ve İstanbul’a da gelmesini istediklerini söyledi. Bunun için belirlenmiş bir tarih yok ama DDM ekibiyle kurdukları iş birliğini sürdürmek istediklerini “İstanbul’un yaratıcı çevresine kendimizi çok yakın hissediyoruz. Bu yüzden Frida Kahlo sergisini de buraya getirmeyi çok istiyoruz.” sözleriyle vurguluyor. Dali Cybernetics, Miniatürk’ün yanındaki Dijital Deneyim Merkezi’nde Salı, Çarşamba, Perşembe ve Pazar günleri 10.00–18.00, cuma ve cumartesi günleri 10.00–22.00 saatleri arasında ziyaret edilebiliyor. Gözde Sula Odatv.com