Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi’nin (ECDC) 9 Ekim 2026 tarihli değerlendirmesine göre, Salmonella Strathcona bakterisiyle bağlantılı salgında 2026 yılında 10 Avrupa ülkesinde 160’tan fazla yeni vaka bildirildi. 2023’ten Eylül 2026’ya kadar kaydedilen toplam vaka sayısı ise 800’ü aştı. Avusturya, Danimarka, Fransa, Almanya, İrlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç ve İsveç’te görülen vakalar, salgının Avrupa genelindeki etkisini ortaya koydu. İtalya’da 117 vaka incelendi Emilia-Romagna bölgesinde 2024-2026 döneminde gerçekleştirilen incelemelerde 117 Salmonella vakası tespit edildi. Vakalarla ilişkili bakteri örneklerinin, Avrupa’nın gıda güvenliği uyarı sisteminde domateslerle bağlantılı olarak bildirilen örneklerle genetik açıdan ilişkili olduğu açıklandı. Yetkililer, son aylarda İtalya’nın farklı bölgelerinde yeni vakaların ortaya çıkması ve ürünlerin tedarik zincirinin tam olarak izlenememesi nedeniyle çiğ domates servisini sınırlandırma kararı aldı. Geçmiş yıllardaki araştırmalarda, Sicilya’da yetiştirilen küçük domatesler salgının olası bulaşma kaynakları arasında gösterilmişti. Domateslere Salmonella nasıl bulaşıyor? Avrupa Birliği kurumlarının yürüttüğü araştırmalarda, Sicilya’daki bir domates üretim işletmesinde sulama amacıyla kullanılan kuyu suyunda salgınla bağlantılı Salmonella bakterisi tespit edildi. Kasım 2024’te alınan numune, kirlenmiş sulama suyunun bulaşmada rol oynamış olabileceğine işaret etti. Salmonella, kirli suyun yanı sıra üretim, hasat ve paketleme aşamalarındaki kontamine yüzeyler veya ekipmanlar aracılığıyla da sebzelere bulaşabiliyor. Bakteriyle enfekte olan kişilerde ishal, ateş ve karın ağrısı gibi belirtiler görülebiliyor. Bazı vakalarda ağır sıvı kaybı ve daha ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabiliyor. Çiğ domates yasağı neden toplu yemek hizmetlerini kapsıyor? Emilia-Romagna yönetiminin kararı, özellikle çocuklar, yaşlılar, hastalar ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler gibi enfeksiyondan daha ağır etkilenebilecek grupları korumayı amaçlıyor. Toplu yemek hizmetlerinde aynı ürünün çok sayıda kişiye sunulması, olası bir bulaşmanın geniş bir grubu etkilemesi riskini de beraberinde getiriyor. Yasak yalnızca çeri ve datterini domateslerin çiğ servis edilmesini kapsıyor. Domateslerin yeterli ısıl işlemden geçirilerek yemeklerde kullanılması bu kapsamda engellenmiyor. Domatesi yıkamak bakterileri ortadan kaldırıyor mu? ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), sebze ve meyvelerin akan su altında yıkanmasının yüzeydeki bakteri miktarını azaltabileceğini ancak tüm mikroorganizmaları ortadan kaldırmayı garanti etmediğini belirtiyor. Bu nedenle domateslerin yıkanması tek başına tam koruma sağlamayabiliyor. Sebze ve meyvelerin sabun veya deterjanla yıkanması ise önerilmiyor. Uygun sıcaklıkta ve yeterli süreyle pişirme, Salmonella gibi hastalık yapıcı bakterilerin etkisiz hale getirilmesine yardımcı oluyor. İtalya’da alınan karar bölgesel düzeyde ve belirli toplu yemek hizmetleriyle sınırlı tutuldu. Türkiye’de ise çeri domates tüketimine yönelik benzer bir yasak kararı bulunmuyor.