Brezilya'da Lula ve Flávio Bolsonaro arasındaki cumhurbaşkanlığı seçimi ikinci turu öncesinde anketler başa baş. Seçimin ekonomi, ABD ilişkileri ve Amazon politikalarına etkileri. Brezilya'da bugün yapılacak cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turu öncesinde yarış başa baş gidiyor. Son anketlerde solcu Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva ile sağcı rakibi Flávio Bolsonaro arasındaki fark istatistiksel hata payının altında kaldı. Seçim, yalnızca Brezilya'nın siyasi geleceğini değil, Latin Amerika'daki ideolojik dengeleri, ABD ile ilişkileri ve Amazon ormanlarının korunmasına yönelik politikaları da etkileyecek. Son Ankette Bolsonaro %46,3, Lula %45 Brezilya'da 25 Ekim Pazar günü yapılacak cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turu öncesinde yayımlanan son kamuoyu araştırmaları, kazananın küçük bir oy farkıyla belirlenebileceğine işaret ediyor. CNT/MDA tarafından 21-23 Ekim tarihlerinde 2.032 kişiyle gerçekleştirilen araştırmada, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu Senatör Flávio Bolsonaro'nun oy oranı %46,3, mevcut Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva'nın oy oranı ise %45 olarak ölçüldü. Araştırmanın hata payı 2,2 puan olduğundan, iki aday arasındaki 1,3 puanlık fark istatistiksel açıdan anlamlı bir üstünlük göstermiyor. Bir hafta önce aynı kuruluşun araştırmasında Bolsonaro %46,8, Lula ise %45,9 destek almıştı. Datafolha'nın perşembe günü yayımladığı araştırma ise iki adayın da %50 destekle tamamen eşit durumda olduğunu ortaya koydu. İki hafta önceki anketlerde Bolsonaro'nun dört puana ulaşan üstünlüğünün erimesi, Lula'nın son haftalarda aradaki farkı kapattığını gösteriyor. İlk Turda Bolsonaro Öndeydi 4 Ekim'de yapılan ilk turda Flávio Bolsonaro oyların %47'sini, Lula ise %45'ini almıştı. Aradan geçen üç haftada iki aday da yoğun bir seçim kampanyası yürüttü. Kampanyaya karşılıklı suçlamalar, ekonomik sorunlar, suçla mücadele ve hayat pahalılığı tartışmaları damgasını vurdu. Cuma akşamı gerçekleştirilen son televizyon tartışmasında ise adaylar önceki karşılaşmalarına göre daha sakin bir üslup benimsedi. Lula, Bolsonaro'nun yönetim deneyiminin yetersiz olduğunu savunurken, Bolsonaro mevcut başkanı ülkeyi ekonomik açıdan kötü durumda bırakmakla suçladı. Bolsonaro, özellikle organize suçların yaygınlaşması, hanehalkının borçluluğu ve yükselen yaşam maliyetleri üzerinden hükümeti eleştirdi. Lula ise rakibine yönelik olarak, “Açlığın ne olduğunu bilmiyor. Brezilya'yı tanımıyor” ifadelerini kullandı. Bolsonaro da Lula'ya, “Her şey neden bu kadar pahalı?” sorusunu yöneltti. Lula Tarihi Dördüncü Dönemin Peşinde 80 yaşındaki Lula, seçimi kazanması halinde dördüncü kez devlet başkanlığı görevini üstlenecek. Siyasi hayatına sendika işçisi olarak başlayan Lula, Brezilya'nın işçi sınıfından gelen ilk devlet başkanı olarak ülke tarihinde önemli bir yer edindi. İlk iki döneminde emtia fiyatlarındaki yükselişin desteklediği ekonomik büyüme ve doğrudan nakit yardımlarını da içeren sosyal programlar sayesinde milyonlarca Brezilyalının yoksulluktan çıkmasına katkıda bulundu. Ancak siyasi kariyeri tartışmalardan da uzak kalmadı. Yolsuzluk suçlamaları nedeniyle bir yıldan fazla cezaevinde kalan Lula'nın mahkûmiyet kararları daha sonra iptal edildi. Lula, 2022 seçimlerini kazanarak üçüncü kez devlet başkanı oldu. Eski ABD Başkanı Barack Obama'nın bir dönem “dünyanın en popüler siyasetçisi” olarak nitelendirdiği Lula'nın kamuoyu desteği, son görev döneminde zaman zaman %24'e kadar geriledi. Seçmenlerin başlıca şikâyetleri arasında suç oranları ve hayat pahalılığı bulunuyor. Flávio Bolsonaro Babasının Siyasi Mirasını Sürdürüyor Flávio Bolsonaro, siyasi kariyerine 21 yaşında Rio de Janeiro eyaletinin en genç milletvekili olarak başladı. Babası Jair Bolsonaro'nun, 2022 seçimlerini kaybettikten sonra darbe girişiminde bulunması nedeniyle aldığı 27 yıllık hapis cezasını ev hapsinde çekmesi ve seçimlere katılmasının yasaklanması üzerine, ailenin siyasi mirasını sürdürme görevi en büyük oğluna kaldı. Flávio Bolsonaro, babasının aşırı muhafazakâr siyasi çizgisini büyük ölçüde benimsiyor. Bununla birlikte merkez seçmene ulaşabilmek için daha ölçülü bir iletişim tarzı kullanmaya çalışıyor. Kampanyasının temel unsurlarından biri sert güvenlik politikaları. Bolsonaro, organize suçlarla mücadeleyi güçlendirmeyi, cezaevlerinde 500 bin kişilik ek kapasite oluşturmayı ve kamu harcamalarını azaltmayı vaat ediyor. Anketler, özellikle suçla mücadele önerilerinin seçmenler arasında önemli destek bulduğunu gösteriyor. Ancak Bolsonaro'nun kampanyası yolsuzluk iddialarının gölgesinde kaldı. Senatörün, babasının hayatını konu alan bir film hazırlamak amacıyla tartışmalı bankacı Daniel Vorcaro'dan milyonlarca dolar aldığını kabul etmesi yeni bir tartışma yarattı. Bolsonaro hakkında bu bağlantı nedeniyle yolsuzluk, kara para aklama ve vergi kaçakçılığı iddialarına ilişkin soruşturma yürütülüyor. Amazon Ormanlarının Geleceği de Sandıkta Seçimin uluslararası sonuçları arasında iklim politikaları da önemli yer tutuyor. Brezilya, Amazon yağmur ormanlarının korunması nedeniyle küresel iklim değişikliğiyle mücadelede kritik bir ülke konumunda. Jair Bolsonaro'nun başkanlığı döneminde ormansızlaşma rekor seviyelere yükselmişti. Lula yönetimi ise uydu izleme sistemlerini güçlendirerek ve çevre yasalarının uygulanmasını sıkılaştırarak yeni orman tahribatını son yılların en düşük seviyelerine indirdi. Flávio Bolsonaro, insan kaynaklı iklim değişikliğine yönelik şüpheci yaklaşımıyla babasının çizgisine yakın duruyor. Bununla birlikte yasa dışı ormansızlaşmayı durdurmayı taahhüt ediyor. Dolayısıyla seçim sonucu, Amazon ormanlarının korunmasına yönelik politikaların geleceğini de belirleyecek. Trump Faktörü: ABD-Brezilya İlişkileri Değişebilir Seçimin bir diğer önemli boyutu Washington ile Brasília arasındaki ilişkiler. Lula, ABD Başkanı Donald Trump yönetimini Brezilya'nın içişlerine müdahale etmemesi konusunda defalarca uyardı. Özellikle yabancı sosyal medya platformlarının seçim sürecindeki etkisi ve Brezilya'nın egemenliğinin korunması, Lula'nın kampanyasında öne çıkan başlıklar oldu. Trump yönetimi geçen yıl Brezilya ürünlerine %50 gümrük vergisi uygulama kararı almış, gerekçeler arasında Jair Bolsonaro'nun yargılanmasını da göstermişti. Bu yıl ise ABD'nin Brezilya ile ticaretinde fazla vermesine rağmen haksız ticaret uygulamaları gerekçesiyle yeni tarifeler açıklandı. Washington ayrıca Flávio Bolsonaro'nun Beyaz Saray ziyaretinden kısa süre sonra Brezilya'nın en büyük uyuşturucu kaçakçılığı örgütlerini yabancı terör örgütü olarak sınıflandırdı. Lula yönetimi, bu adımın ülkeye müdahale için gerekçe oluşturabileceği endişesiyle karara karşı çıktı. Flávio Bolsonaro'nun seçilmesi halinde Brezilya'nın, son yıllarda Trump yönetimiyle yakın ilişkiler kuran sağ hükümetlerin iktidara geldiği Arjantin, Şili, Kosta Rika ve Peru gibi Latin Amerika ülkelerine katılması bekleniyor. Sonuç: Brezilya'da Her Oy Önemli Seçim öncesindeki son tablo, Brezilya'da siyasi kutuplaşmanın ne kadar güçlü olduğunu ortaya koyuyor. Lula, sosyal programlar ve devletin ekonomideki rolünü öne çıkarırken Bolsonaro güvenlik, kamu harcamalarının azaltılması ve muhafazakâr değerler üzerinden seçmen desteği arıyor. Anketlerin hata payı içinde kalan farklar nedeniyle yarışın sonucunu önceden belirlemek mümkün görünmüyor. Brezilya'nın siyasi yönünü, son haftalarda karar değiştiren seçmenlerin yanı sıra sandığa katılım oranı da belirleyecek. Euronews, al Jazeera Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz? Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.