Güncelleme Tarihi: Ekim 30, 2026 12:48 Fotoğraf: iStock Oluşturulma Tarihi: Ekim 30, 2026 12:22 Aynı aşıyı yaptıran iki kişiden biri yüksek ateş ve halsizlik yaşarken diğeri günlük hayatına hiçbir sorun yaşamadan devam edebiliyor. Peki, vücudun aynı aşıya bu kadar farklı tepki vermesinin nedeni ne? Bilim insanları, yıllardır yanıt aranan bu soruya ilişkin yeni bulgulara ulaştı. Araştırmada öne çıkan Salmonella ayrıntısı ise dikkat çekti. Haberlerimizi Google’da Takip Edin Gelişmelerden anında haberdar olun. Google’da tercih edilen kaynak olarak ekleyin 1 /10 Aşı sonrasında ateş, halsizlik ve grip benzeri belirtiler görülebiliyor. Ancak bu belirtilerin şiddeti kişiden kişiye önemli ölçüde değişiyor. Bazı kişiler aşıdan sonra yüksek ateş nedeniyle dinlenmek zorunda kalırken bazıları neredeyse hiçbir yan etki yaşamıyor. Bilim insanları, bağışıklık sisteminin aynı aşıya neden farklı tepkiler verdiğini anlamak için yürüttükleri yeni araştırmada, bugüne kadar üzerinde yeterince durulmayan bir etkenin rol oynayabileceğine ilişkin bulgular elde etti. 2 /10 Almanya'daki Max Planck Biyoloji Enstitüsü öncülüğünde yürütülen ve Science dergisinde yayımlanan araştırma, bu farklılıkların bağırsaklarda yaşayan mikroorganizmalarla bağlantılı olabileceğini ortaya koydu. Araştırmacılar, aşı sonrasında yüksek ateş geliştiren kişilerin bağırsaklarında, aşı öncesinde de bazı farklılıklar bulunduğunu belirledi. BAKMADAN GEÇME! 3 /10 Tübingen'deki Max Planck Biyoloji Enstitüsü Mikrobiyom Bilimi Bölümü Direktörü Ruth Ley liderliğindeki uluslararası araştırma ekibi, bağırsak mikroorganizmalarının aşı sonrası belirtiler üzerindeki olası etkisini incelemek amacıyla μHEAT (Mikrobiyal-İnsan Ekolojisi ve Sıcaklık) adlı çalışmayı başlattı. Tübingen Tropikal Tıp Enstitüsü'nden Meral Esen'in de katkıda bulunduğu araştırmaya, 2021 ve 2022 yıllarında COVID-19'a karşı mRNA aşısı yaptıran 171 sağlıklı yetişkin dahil edildi. Katılımcılardan bağırsak mikrobiyomunun incelenebilmesi için dışkı, bağışıklık sisteminin durumunun değerlendirilebilmesi için de kan örnekleri alındı. Ayrıca katılımcılardan aşı öncesindeki ve sonrasındaki birer hafta boyunca vücut sıcaklıklarını düzenli olarak ölçerek kaydetmeleri istendi. 4 /10 Çalışmanın başyazarı Kanada'daki Ottawa Üniversitesi'nde yardımcı doçent olarak görev yapan Kelsey Huus, elde edilen bulguların bağışıklık sisteminin kişiden kişiye değişen tepkilerini anlamak açısından yeni bilgiler sunduğunu vurguladı. BAKMADAN GEÇME! 5 /10 Araştırmanın en önemli bulgularından biri, aşı sonrasında daha yüksek ateş geliştiren katılımcıların bağırsak mikrobiyomlarında, aşı yapılmadan önce de belirli farklılıkların bulunması oldu. Bilim insanları, bu kişilerin bağırsaklarında bakterilerin hareket etmesini sağlayan yapılara ilişkin genlerin daha aktif olduğunu tespit etti. Özellikle bakterilerin hareket etmek için kullandığı, kamçıya benzeyen ve flagella olarak adlandırılan yapıların oluşumunda görev alan genlerin faaliyetlerinin arttığı belirlendi. Araştırmacılar, bu durumun aşı sonrasında gelişen iltihaplanma tepkisinin şiddetiyle bağlantılı olabileceğini değerlendirdi. Kan ve dışkı örneklerinde yapılan incelemeler de daha yüksek ateş geliştiren katılımcıların aşı öncesinde düşük düzeyli iltihaplanma belirtileri taşıdığını ortaya koydu. 6 /10 Araştırmacılar, söz konusu farklılığın nedenini araştırırken bakterilerin hareket etmesini sağlayan kamçı benzeri yapıların temel bileşenlerinden biri olan flagellin adlı proteine odaklandı. Flagellin, bazı bakterilerin hareket etmesini sağlayan yapıların oluşumunda görev alıyor. Salmonella gibi hastalığa neden olabilen bakteriler de bu proteini ürettiğinden, insan bağışıklık sistemi flagellini olası bir tehlike işareti olarak algılayabiliyor. Bu algılama sonucunda vücutta iltihaplanma tepkisi ortaya çıkabiliyor. Araştırmacılar, aşı sonrasında daha yüksek ateş geliştiren katılımcıların bağırsaklarında flagellin üretimiyle bağlantılı faaliyetlerin de daha yüksek olduğunu belirledi. Bulgular, bağırsak bakterilerinin ürettiği bu proteinin, bağışıklık sisteminin başlangıçtaki durumunu etkileyerek aşı sonrasında ortaya çıkan ateş tepkisinin şiddetine katkıda bulunabileceğine işaret etti. BAKMADAN GEÇME! 7 /10 FARELER ÜZERİNDE DE TEST EDİLDİ İnsanlardan elde edilen veriler, bağırsak mikroorganizmaları ile aşı sonrası ateş arasında bir ilişki olduğunu gösterse de bilim insanları bu mikroorganizmaların tepkileri doğrudan etkileyip etkilemediğini araştırdı. Bu amaçla katılımcılardan alınan bağırsak mikrobiyomları, kendi bağırsak mikroorganizmaları bulunmayan özel olarak yetiştirilmiş farelere aktarıldı. Ardından hayvanlara aşı uygulandı. Daha yüksek ateş yaşayan kişilerden alınan mikroorganizmaları taşıyan farelerde, hafif belirtiler gösteren katılımcılardan alınan mikroorganizmaları taşıyan farelere kıyasla daha güçlü iltihaplanma tepkileri gelişti. Araştırmacılar, bu etkinin bir bölümünün farelerin flagellin proteinini algılama yeteneğine bağlı olduğunu belirledi. İnsan bağırsak dokusunu taklit eden laboratuvar modellerinde gerçekleştirilen deneyler de bakteriyel proteinin bağışıklık tepkilerindeki olası rolünü destekledi. 8 /10 Araştırmacılar, bağırsak bakterilerinin faaliyetlerini etkileyebilecek unsurlar arasında beslenme alışkanlıklarını da inceledi. Çalışmada, bitki ağırlıklı beslendiğini bildiren katılımcıların aşı sonrasında daha hafif ateş tepkileri gösterme eğiliminde olduğu belirlendi. Laboratuvar deneylerinde bazı gıda katkı maddelerinin bağırsak mikroorganizmalarının flagellin üretimini artırabildiği gözlendi. Fareler üzerinde yapılan deneylerde ise yüksek yağ içeren Batı tipi beslenme düzeninin aşı sonrası iltihaplanma tepkilerini güçlendirebildiği tespit edildi. Ancak bilim insanları, bu bulguların beslenme düzeninin değiştirilmesiyle insanlarda aşı sonrası ateşin önlenebileceğini kanıtlamadığını vurguladı. BAKMADAN GEÇME! 9 /10 Araştırmanın yürütücülerinden Ruth Ley, aşılamanın insanların aynı bağışıklık uyarısına neden farklı tepkiler verdiğini incelemek için önemli bir fırsat sunduğunu belirtti. Ley'e göre elde edilen bulgular, bağırsak bakterilerinin ürettiği flagellinin bağışıklık sisteminin başlangıçtaki durumunu etkileyen unsurlardan biri olabileceğini gösteriyor. Araştırmacılar, bağırsak mikrobiyomundaki farklılıkların daha iyi anlaşılmasıyla kişilerin aşı sonrası geliştirebileceği belirtilerin önceden tahmin edilmesine yönelik yeni yöntemlerin geliştirilebileceğini düşünüyor. Ayrıca bağırsak mikroorganizmalarını hedefleyen yaklaşımların, gelecekte aşı sonrasında görülen yüksek ateş gibi belirtileri azaltıp azaltamayacağı da araştırılabilecek. 10 /10 Araştırma, bağırsak mikrobiyomunun aşılara verilen tepkilerle beraber bağışıklık sisteminin farklı uyarılara karşı gösterdiği tepkilerde de rol oynayabileceğine işaret ediyor. Çalışmanın başyazarı Huus, bağırsak mikroorganizmaları ile bağışıklık sistemi arasındaki etkileşimin daha iyi anlaşılmasının, kişisel bağışıklık tepkilerinin tahmin edilmesi ve yönetilmesi açısından yeni olanaklar sağlayabileceğini belirtiyor. Bununla birlikte bilim insanları, elde edilen bulguların henüz aşı sonrası ateşi önlemek için kanıtlanmış bir yöntem sunmadığının altını çiziyor. Araştırmanın COVID-19 mRNA aşısı yaptıran sağlıklı yetişkinlerle sınırlı olması nedeniyle, sonuçların farklı yaş gruplarında ve diğer aşılarda da geçerli olup olmadığının belirlenmesi için yeni çalışmalara ihtiyaç bulunuyor. BAKMADAN GEÇME!