Hitit Üniversitesi Kimya Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Vedat Deniz, dünyanın en etkili bilim insanları listesinde iki kategoride de yedi yıldır aralıksız yer aldı. Deniz, "Kariyer Boyu Etki" kategorisinde kendi bilim alanında dünya genelinde ilk yüzde 1'lik dilime girdi. Haberci19'da yayımlanan yazıya göre, Stanford Üniversitesi ile Elsevier iş birliğinde hazırlanan "Dünyanın En Etkili Bilim İnsanları" listesinde Deniz, "Mining & Metallurgy" (Maden ve Metalürji) alanında yaklaşık 37 bin bilim insanı arasında "Kariyer Boyu Etki" kategorisinde 214'üncü, yalnızca 2025 yılındaki performansın değerlendirildiği "Yıllık Etki" kategorisinde ise 507'nci sırada yer aldı. Deniz, kariyer boyu etki sıralamasında 37 bin 230 bilim insanı arasında 214'üncü sırada bulunarak yüzde 0,57'lik dilime girdi. Akademisyen in her iki kategoride de yedi yıldır kesintisiz olarak listede yer aldığı belirtildi. "YAYINLARIN YÜZDE 90'INDA SORUMLU YAZARIM" Prof. Dr. Vedat Deniz, kendi bilim dalında Türkiye'de en fazla tek yazarlı ve birinci isim olarak yayımlanmış çalışmaya sahip bilim insanı olduğunu belirtti. Deniz'in yayınlarının yüzde 90'ında "sorumlu yazar" olarak görev aldığı ifade edildi. Başarının dikkat çeken yönlerinden biri de Deniz'in yaklaşık 20 yıldır Maden Mühendisliği Bölümünde çalışmamasına rağmen bu alandaki bilimsel faaliyetlerini sürdürmesi oldu. Yazıda, akademisyenin kendi alanında asistan ve lisansüstü öğrencilerinin bulunmadığı, laboratuvar imkanlarının da kısıtlı olduğu bir ortamda bu başarıyı elde ettiği vurgulandı. "BİREYSEL BAŞARIYI ÖLÇMEK DAHA ÖNEMLİ" Deniz, dünyanın en etkili bilim insanları listesinin nasıl hazırlandığına ilişkin açıklamasında, Stanford Üniversitesi ve Elsevier'in Scopus veri tabanı iş birliğiyle son yedi yıldır yaklaşık 100 farklı bilim dalındaki araştırmacıların yayın ve atıf performansının değerlendirildiğini belirtti. Listeye giren bilim insanlarının yalnızca toplam yayın ve atıf sayılarının dikkate alınmadığını vurgulayan Deniz, bireysel katkının önemine dikkat çekti. Deniz, değerlendirmede kullanılan ölçütleri şöyle sıraladı: "1-Bilim insanının yapmış olduğu tek yazarlı yayın sayısı ve bu yayınlara yapılan atıflar, 2-Bilim insanının birinci yazar olarak yapmış olduğu yayın sayısı ve bu yayınlara yapılan atıflar, 3-Bilim insanının sorumlu yazar (Corresponding author) olarak yapmış olduğu yayın sayısı ve bu yayınlara yapılan atıflar, 4-Bilim insanının yapmış olduğu tek yazarlı yayın sayısına bağlı olarak düzeltilmiş H-İndeksi (Hm-index) değerleri daha çok dikkate alınmaktadır" Deniz, bu dört parametrenin yanı sıra toplam yayın sayısı, yayınlara yapılan atıflar ve genel H-indeksi değerlerinin de hesaplamaya katıldığını belirtti. Ancak diğer dört ölçütün bulunmaması durumunda listeye girebilmek için çok sayıda yayın yapılması gerektiğini ifade etti. Akademisyen, değerlendirme sistemini, "Dolayısıyla, bu liste bilim insanlarının yayın sayısı ve atıf sayısına bağlı nicel bir değerlendirmeden daha çok, yapılan yayındaki çabasını ortaya çıkarmak açısından nitel bir değerlendirme yapmaktadır" sözleriyle açıkladı. BİLİMSEL YAYIN SÜRECİNİN ZORLUKLARINA DİKKAT ÇEKTİ Deniz, bilimsel bir makalenin yayımlanmasının uzun ve çok aşamalı bir süreç olduğunu belirtti. Araştırmanın planlanması, önceki çalışmaların incelenmesi, deneysel verilerin toplanması, istatistiksel analizlerin yapılması ve sonuçların diğer araştırmalarla karşılaştırılması gerektiğini aktardı. Makalenin dergiye gönderilmesinin ardından editör incelemesinden geçtiğini, uygun bulunan çalışmaların en az iki alan uzmanına gönderildiğini anlatan Deniz, hakemlerin eleştirileri ve önerileri doğrultusunda düzeltmeler yapılabildiğini ifade etti. Bu sürecin aylar, hatta yıllar sürebildiğini belirten Deniz, ekip çalışmasının iş yükünü azaltıp yayın süresini kısaltabileceğini söyledi. Ancak çok yazarlı çalışmalarda her araştırmacının katkısını ayrı ayrı ölçmenin zor olduğuna dikkat çekti. Deniz, bu durumu örneklemek için 2022 yılında fizik alanında yayımlanan ve 19 ülkeden 111 farklı kuruluşun katıldığı bir çalışmayı gösterdi. 1100'ün üzerinde bilim insanının imzasını taşıyan makalenin 27 sayfa olduğunu belirten Deniz, yazar isimleri ve kaynakça çıkarıldığında çalışmanın sekiz sayfalık bir metinden oluştuğunu aktardı. Deniz, "Bu kadar çok yazarın olduğu bir çalışmada hangi bilim insanının 8 sayfalık çalışmaya ne kadar katkı koyduğunu hesaplamak mümkün değildir" değerlendirmesinde bulundu. "BİLİME DESTEK VEREN ÜLKELER ÖNE ÇIKIYOR" Deniz, bilim insanlarının uluslararası sıralamalardaki başarısında ülkelerin ve üniversitelerin sağladığı maddi ve manevi desteğin etkili olduğunu belirtti. Nüfusu az olmasına rağmen bilim insanlarını destekleyen İsviçre, Danimarka, İsveç ve Singapur gibi ülkelerin öne çıktığını ifade etti. İngiltere, Avustralya ve ABD gibi İngilizcenin yaygın kullanıldığı ülkelerin de listede avantajlı olduğunu belirten Deniz, Almanya, Fransa, İspanya, Japonya, İtalya ve Güney Kore gibi ülkelerin farklı bir grupta değerlendirildiğini aktardı. Çin ve Hindistan'ın bilimsel yayın sayılarındaki artışa rağmen nüfuslarının büyüklüğü ve çok yazarlı çalışmaların yaygınlığı nedeniyle kişi başına düşen bilim insanı sayısı bakımından alt sıralarda yer aldığını kaydetti. Deniz'in aktardığı değerlendirmeye göre Türkiye de nüfusu yüksek ülkelerle karşılaştırıldığında İran’la birlikte alt sıralarda bulunuyor. TÜRKİYE'DEN 1.479 BİLİM İNSANI LİSTEDE Yazıda aktarılan verilere göre, 2025 yılında hazırlanan listede Türkiye’den 1.479 bilim insanı yer aldı. Üniversiteler arasında İstanbul Teknik Üniversitesi ilk sırada bulunurken, Hacettepe Üniversitesi ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi onu takip etti. Yıldız Teknik Üniversitesi ve Fırat Üniversitesi de listede öne çıkan kurumlar arasında gösterildi. Deniz, üniversitelerin akademik kadrolarının yanı sıra altyapı ve laboratuvar imkanlarının da bilimsel başarıda önemli rol oynadığını belirtti. Özellikle son 20 yılda kurulan üniversitelerin uluslararası sıralamalarda başarı göstermesinin önemine dikkat çekti. Akademisyen, uluslararası listelerde Türkiye’den daha fazla bilim insanının yer alabilmesi için çalışmaların uluslararası saygınlığa sahip dergilerde yayımlanması gerektiğini ifade etti. Türkiye'de sağlık, mühendislik ve fen bilimleri dışındaki sosyal ve beşeri bilimlerde Türkçe yayınların ağırlıkta olmasının bu alanlardaki akademisyenlerin listelerde daha az temsil edilmesine yol açtığını belirten Deniz, sosyal ve beşeri bilimlerde de uluslararası dergilerde yayın yapılmasının önemini vurguladı. Cuma Şahin Odatv.com