Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı'nda yürütülen araştırma, çocuklarda antibiyotik kullanımına ilişkin yanlış inanışların sanılandan çok daha yaygın olduğunu ortaya koydu. Doç. Dr. Cemal Koçak'ın danışmanlığında, Arş. Gör. Dr. Zeynep Irmak tarafından gerçekleştirilen araştırmada, çocuk polikliniğine başvuran, 0-12 yaş grubunda çocuğu bulunan 371 ebeveynin antibiyotik kullanım alışkanlıkları incelendi. Bulgular, gereksiz antibiyotik talebinden evde ilaç biriktirmeye, tedaviyi yarıda bırakmaktan ilaçların yanlış imhasına kadar uzanan önemli sorunları gözler önüne serdi. VİRÜSE DE ANTİBİYOTİK İSTİYORLAR Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, antibiyotiklerin hangi hastalıklarda etkili olduğuna ilişkin bilgi eksikliği oldu. Ebeveynlerin yüzde 57,7'si antibiyotiklerin viral enfeksiyonları tedavi ettiğine inanırken, yüzde 47,7'si tüm enfeksiyonlarda etkili olduğunu düşündüğünü belirtti . Katılımcıların yüzde 43,9'unun ise antibiyotik direnci hakkında daha önce hiçbir bilgi almadığı belirlendi. Daha da çarpıcısı, ebeveynlerin yüzde 68,2'sinin çocukları soğuk algınlığına yakalandığında antibiyotik içeren bir reçete beklediğini ifade etmesi oldu. Her dört ebeveynden biri de çocuğu için hekimden doğrudan antibiyotik talep ettiğini söyledi. İYİLEŞİNCE İLACI KESİYORLAR Araştırma, antibiyotiklerin kullanımında da ciddi hatalar yapıldığını gösterdi. Ebeveynlerin yüzde 55,5'i çocuğu kendisini daha iyi hissetmeye başladığında geçmişte antibiyotik tedavisini yarıda bıraktığını, yüzde 28,9'u ise çocuğunun durumu düzelirse ilaç dozunu azaltabileceğini belirtti. Her 10 ebeveynden birinden fazlasının, çocuğuna hekim muayenesi olmadan antibiyotik verdiği saptandı. Bu davranışın en sık gerekçeleri arasında ateş ve boğaz ağrısı yer aldı. Araştırmada, çocuğuna reçetesiz antibiyotik veren ebeveynlerin hekimden antibiyotik talep etme olasılığının yaklaşık 2,5 kat daha yüksek olduğu da belirlendi. EVLERDE ANTİBİYOTİK STOKU Bir başka dikkat çekici bulgu ise evlerde biriktirilen ilaçlar oldu. Ebeveynlerin yüzde 41'i evinde açılmamış antibiyotik bulundururken, yüzde 33,7'si bu ilaçları ileride çocuğu ya da başka bir yakını hastalandığında kullanmak amacıyla sakladığını belirtti. Araştırmaya göre evde açılmamış antibiyotik bulunduran ebeveynlerin hekimden antibiyotik talep etme olasılığı da yaklaşık iki kat artıyordu. Ekonomik durumunu orta veya daha kötü olarak değerlendirenlerde de antibiyotik talebi olasılığının yaklaşık iki kat yüksek olduğu görüldü . ÇÖPE VE LAVABOYA GİDİYOR Araştırmanın çevre sağlığı açısından en çarpıcı sonucu ise kullanılmayan antibiyotiklerin imhasıyla ilgili oldu. Ebeveynlerin yüzde 72,2'si kullanmadıkları antibiyotikleri evsel çöpe, yüzde 16,2'si lavabo veya tuvalete attığını bildirdi. İlaçları eczaneye ya da atık ilaç toplama noktasına teslim edenlerin oranı yalnızca yüzde 11,6'da kaldı . Katılımcıların yüzde 77,6'sı ise ilaçların nasıl imha edilmesi gerektiği konusunda daha önce bilgilendirilmediğini söyledi. HEKİMLERE GÖREV DÜŞÜYOR Araştırmada ebeveynlerin yüzde 93'ü antibiyotiklere ilişkin bilgilerini hekimlerden edindiğini belirtti. İnternetten bilgi alanlarda ise akılcı ilaç kullanımı farkındalığının daha düşük olduğu saptandı. Bulgular, özellikle çocuk polikliniklerinde ailelerin bilgilendirilmesinin önemini ortaya koydu. Araştırmacılar ise antibiyotiklerin grip ve soğuk algınlığı gibi viral hastalıklarda etkili olmadığının ailelere anlatılması, ilaçların yalnızca hekim önerisiyle ve belirtilen doz ile sürede kullanılması gerektiğinin vurgulanması ve kullanılmayan ilaçların uygun toplama noktalarına teslim edilmesi konusunda farkındalığın artırılması gerektiğine dikkat çektiler.